فایل پایان نامه : دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق : بررسی فعالیت نظامی دولت ها در فضای ماورای جو از دیدگاه حقوق بین الملل

با عنوان : مطالعه فعالیت نظامی دولت ها در فضای ماورای جو از دیدگاه حقوق بین الملل

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

دانشکده حقوق

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق بین الملل

عنوان:

مطالعه فعالیت نظامی دولت ها در فضای ماورای جو از دیدگاه حقوق بین الملل

 استاد راهنما:

دکتر علیرضا جهانگیری

 استاد مشاور:

دکتر علی پور قصاب امیری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست

چکیده 12

مقدمه. 12

فصل اول: رژیم حقوقی حاکم بر فضا 18

1-1-قلمرو فضا 18

2-1- منابع حقوقی فضا 19

-1-3رژیم حقوقی فضا 21

-1-3-1معاهده اصول فعالیت دولتها در کاوش واستفاده از فضا شامل ماه و اجرام آسمانی . ( معاهده فضاء ماوراء جو)  24

1-1-3-1-بررسي تاریخچه معاهده فضا(OST) 26

2-1-3-1-اهداف وروح معاهده فضا(ost) 26

3-1-3-1-ابهامات و محدوديتهای معاهده فضا( ost) جهت كنترل سلاح. 29

-1-4سنجش از راه دور. 32

4-1-1-سنجش از راه دور بطور کلی.. 32

4-2-1-اصول 15گانه سنجش از راه دور. 34

-1-5تعاریف سنجش از راه دور. 38

6-1-کاربردهای نظامی وغیرنظامی ازاطلاعات سنجش از راه دور. 39

فصل دوم: ابعاد حقوقی فعالیت های نظامی فضایی دولت ها 42

1 – 2 –تاریخچه و چگونگی شکل گیری فعالیتهای نظامی در فضا 44

2 – 2 – پیدایش جنگ فضایی.. 45

3 – 2 –التزامات ماده چهارم پيمان فضا 47

1 – 3 – 2 – بند اول ماده چهارم معاهده فضا:سلاح‌هاي مخرب دسته جمعی.. 47

2 – 3 – 2 –بند 2ماده4 معاهده فضا: «اهداف صلح ‌آميز» 49

4 – 2 –بهره گیری از زور در فضاي خارجي.. 52

5– 2 –موضوع دفاع مشروع. 55

1 – 5 – 2 –دفاع مشروع در فضاي لایتناهی خارج از زمین.. 56

2 – 5 – 2 – دفاع مشروع بر روي اجرام آسماني ومنطقه قطب جنوب.. 56

6 – 2 –رقابت تسلیحاتی در فضا و قوانين مخاصمات مسلحانه. 58

1 – 6– 2 – حفاظت از فضا در هنگام بروز درگيري‌هاي نظامي.. 60

2 – 6– 2 –اهداف نظامي.. 61

3 – 6– 2 – تدابير پيشگيرانه از نظرحقوق بین الملل. 63

7– 2 – آيا الزامي براي بهره گیری ازسلاح فضائي هست؟. 65

فصل سوم: اهداف وچگونگی به کارگیری موشک های ضد ماهواره و نظامی گری در فضا 67

1 – 3 – فن آوری فضایی.. 67

2 – 3 – ماهواره مهمترین فن آوری فضایی.. 68

1 – 2 – 3 – ماهواره های نظامی.. 68

3 – 3 – سیستمهای فضایی.. 69

1 – 3 – 3 –سیستم فعال. 70

2 – 3 – 3 – سیستم غیر فعال. 70

4 – 3 –آشنایی با موشک ضد ماهواره 70

5 – 3 –آزمایش موشک ضد ماهواره(بالستیک)چین.. 72

6 – 3 –اهداف پکن ازآزمایش موشک ضد ماهواره 73

1 – 6– 3 –ترغیب اقدام بین المللی برای منع تسلیحاتی کردن فضا 73

2 – 6 – 3 -شکستن انحصار موشکهای ضد ماهواره 74

3 – 6 – 3 –مقابله با اقدامات جاسوسی ازطریق ماهواره 75

7– 3 – علت محدودیت واکنش جامعه بین المللی به آزمایش موشکی چین.. 76

8 – 3 –نقد راهبردی آزمایش موشکی چین براساس قوانین حقوق بین الملل و منشور سازمان ملل متحد. 76

1 – 8 – 3 –تضمین صلح آمیز بودن فعالیتهای فضایی.. 77

2 – 8– 3 –حق ذاتی دفاع مشروع در برابرهرگونه تهدید فضایی.. 77

9– 3 – آزمایش موشکی چین گواهی بر باز نگری در معاهده فضا(ost) 78

1 – 9 – 3 –بررسي آزمايش موشك ضد ماهواره چين بر اساس ماده 4 معاهدهOST. 78

2 – 9 – 3 -بررسياينآزمايشبراساسماده 7 معاهدهفضا 79

3 – 9 – 3 –بررسي اين آزمايش براساس ماده 9 معاهده فضا 79

فصل چهارم: استراتژی فضایی واشنگتن درهزاره ی سوم و واکنش پکن به آن. 81

1 – 4 – قانون به عنوان شیوه ای ازجنگ… 81

2 – 4 – جنگ یکپارچه. 82

3 – 4 – قانون. 84

1 – 3 – 4 – قانون تاکتیکی.. 85

2 – 3 – 4 – قانون استراتژیک… 86

4 – 4 – حاکمیت فضا 87

5 – 4 – امنیت خطوط فضایی ارتباطی.. 88

6 – 4 – اعمال حاکمیت در فضا توسط آمریکا 89

1 – 6 – 4 – حاکمیت طبیعی.. 90

2 – 6 – 4 – حاکمیت عملی برفضا 91

1 – 2 – 6 – 4 – حاکمیت مثبت.. 92

2 – 2 – 6 – 4 – حاکمیت منفی.. 93

7 – 4 – به کارگیری سلاحهای فضایی جهت دستیابی به حاکمیت فضا توسط آمریکا 96

8 – 4 – پيشرفت‌هاي اخير در سياست فضايي آمريكا 96

9 – 4 – چین.. 98

10 – 4 – قانون استراتژیک چین جهت محدود کردن حاکمیت فضایی آمریکا 99

1 – 10 – 4 – قانون چینی.. 100

11 – 4 – بیانیه چین ازحاکمیت عمودی در فضا 101

1 – 11 – 4 – مطالعه قانونی حاکمیت عمودی فضا 102

نتیجه گیری.. 104

فهرست منابع و مآخذ. 107

Abstract 112

چکیده

از زمان فرستادن اولین ماهواره به فضای کیهانی تا کنون (از سال1957)می توان به صراحت گفت که دولت ها در بهره برداری از فضا با محدودیت های بسیار اند ک مواجه شده اند. بر خلاف اهداف ذکر گردیده در معاهدات وبه ویژه معاهده فضاء ماوراء جو و قوانین بین المللی؛ مانند منشور سازمان ملل، مبنی بر همکاری دولت ها و اظهار به عدم بهره گیری تهاجمی در آن قلمرو، می توان گفت که تمام دولت های که به گونه ای به فضا و فن آوری فضایی دست یافته اند مأموریت های نظامی و اهداف و طرح های فضایی محتمل الوقوع نظامی دارند. شاید بتوان گفت تحقیقات و فعالیت های گسترده ای که توسط دولت ها، به صورت عیان و پنهان و با نیات صلح آمیز و با هدف شناسایی علمی فضا انجام می شود، اهداف و مفاهیم صریح نظامی و امنیتی دارد. بهره گیری نظامی از فضا بخشی از استراتژی امنیت ملی دولت ها شده می باشد و منابع فضایی در راستای تأمین امنیت ملی و برنامه های فضایی کشورهای پیشرفته و ابرقدرت ها رگ حیاتی به شمار می آید. عرصه فضا از پتانسیل نظامی قابل توجهی برخوردار می باشد و از این رو فضا به یک محیط جدال برانگیز تبدیل شده می باشد. امروزه فضا به عنوان میراث مشترک بشریت از جهت نظامی سازی و زباله های فضایی به شدت در معرض خطر قرار گرفته می باشد و امنیت آتی آن مورد تهدید می باشد. فعالیت نظامی دولت ها مانند آزمایش موشکی چین زنگ خطری برای جامعه بین المللی بود که اکنون بعداز گذشت تقریبا نیم قرن از زمان انعقاد معاهده فضا؛ زمان بازنگری دراهداف، کاربرد، عملکرد و روح این معاهده فرا رسیده می باشد.

واژگان کلیدی

معاهده فضاء ماوراء جو، فضای خارجی، صلح و امنیت بین المللی، امنیت ملی، اصلاح و بازنگری، آزمایش موشک بالستیک چین، موشک ضد ماهواره (بالستیک)، فن آوری فضایی، عملیات نظامی در فضا، اهداف صلح آمیز.

 مقدمه

اصطلاح ماوراء جو برای نخستین بار با پرتاب اولین قمر مصنوعی کره زمین به نام اسپوتینک که توسط اتحاد جماهیر شوروی در 4 اکتبر 1957 به فضا پرتاب گردید، مطرح گردید. حقوق فضا شاخه ای از حقوق می باشد که شامل قوانین داخلی و بین المللی درمورد فعالیتهای فضاء ماوراء جو می باشد. بیش از چند دهه می باشد که حقوق دانان نتوانسته اند تعریفی واحد از ماوراء جو ارایه دهند اما اغلب عقیده دارند که فضاء ماوراء جو از پایینترین ارتفاع سطح دریا که در آن اشیای فضایی می توانند به دور زمین بچرخند یعنی حدود1/62 مایل یا 100کیلومتر شروع می گردد. به دنبال آغاز فعالیتهای بشری در فضاء ماوراء جو و ضرورت تبیین چهار چوبی برای قانونمند کردن فعالیت کشورها در این حوزه، در سال 1958بسیاری از کشورهای عضو سازمان ملل متحد با ارایه پیش نویس سندی به مجمع عمومی سازمان ملل متحد مهمترین قعطنامه بهره گیری از فضاء ماوراء جو را به شماره1148 به تصویب رساندند. در این قطعنامه تاکید شده می باشد که ارسال هر شی به فضاء ماوراء جو بایستی منحصرا با اهداف صلح آمیز و علمی صورت پذیرد و این مطلب بعنوان یکی از اصول وپایه های محکم شکل گیری حقوق فضا در قطعنامه یاد شده بحساب می آید. در دسامبر همان سال مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامهای دیگر به شماره 1348 که بطور کامل به مسایل مربوط به فضاء ماوراء جو می پرداخت به تصویب رساند و فضاء ماوراء جو را به عنوان میراث مشترک بشری اعلام نمود. این قطعنامه بنا به علت های بسیاری مانند آغاز دوره رقابت فشرده میان دو ابر قدرت یعنی ایالات متحده آمریکا و شوروی سابق برای تسخیر فضا ضرورت بهره گیری صلح جویانه از فضاء ماوراء جو را اظهار داشت وتشکیل کمیتیه کوپیوس را بعنوان تدوین کننده رژیم حقوقی فضا در قالب سندهای بین المللی اعلام نمود. از زمان تشکیل کوپیوس 5 معاهده بین المللی به تصویب رسیده می باشد که بعنوان زیر بنای حقوق بین الملل هوای فضایی مطرح هست. بعضی از اصول کلی این معاهده ها عدم تملیک بر فضاء ماوراء جو، عدم بهره گیری نظامی از فضا، آزادی اکتشافات وتحقیقات علمی فضایی و حفظ محیط زیست در زمین و فضا می باشد.

ممنوعیت بهره گیری از فضاء ماوراء جو برای مقاصد نظامی یا همان تحریم تجاوز یا به تعبیری خلع سلاح کامل بوسیله ماده 11 منشور ملل متحد و همچنین موافقتنامه1378مجمع عمومی تضمین شده می باشد و این اصول موجب می شوند که اصل بهره گیری از فضاء ماوراء جو منحصرا برای مقاصد صلح جویانه مورد تایید قرار گیرند. متاسفانه هنوز با گذشت بیش از نیم قرن از پرتاب اولین قمر مصنوعی ساخت بشر و تایید جامعه بین المللی بر بهره گیری صلح آمیز از فضا وهمچنین صدور قطعنامه ها ومعاهدات در این زمینه واژه صلح آمیز فاقد یک معنی معتبر وموثق می باشد. در تفسیر اولیه وکلی از این واژه معنی غیر نظامی بودن آن در ذهن مجسم می گردد. با این تفاصیل دو ابر قدرت فعالیتهای فضایی یعنی ایالات متحده آمریکا وشوروی سابق هر یک تعابیر متفاوتی از همین واژه دارند. از آغاز این فعالیتها، ایالات متحده آمریکا بهره گیری های صلح آمیز از فضا را بمعنی عدم تجاوز می دانست، نه بمعنای غیر نظامی کردن وبر این اساس تمامی استفادهای نظامی از فضا را که جنبه تجاوزکارانه نداشته باشند بموجب بند 4ماده 2منشور سازمان ملل مجاز می داند، از سوی دیگر اتحاد جماهیر شوروی سابق بر این عقیده بود که صلح آمیز بودن به معنای غیر نظامی بودن می باشد و لذا تمامی فعالیتهای فضایی غیر صلح آمیز غیر قانونی خواهد بود. علی رغم این عقیده در طول همین مدت زمان، اتحاد جماهیر شوروی اقدام به استقرارچندین ماهواره نظامی در مدار نمود ودر طرحهای نظامی خود بر افزایش چشمگیرفن آوری فضایی متکی گردید.

در دهه 1990 محیط فضا برای طرحهای نظامی به یک محیط ضروری تبدیل گردید و فضا تبدیل به یک زمین مرتفع برای بهره گیری های نظامی گردید. جنگ خلیج فارس اولین نبرد فضایی نامیده شده می باشد زیرا برای اولین بار بود که طیف وسیعی از تجهیزات فضایی-نظامی در این جنگ مورد بهره گیری قرارگرفت. شاید بتوان گفت که اهمیت فضا بطور بسیار گسترده ای درعملیات عراق2003 برای ایالات متحده آمریکا مشخص گردید. ایالات متحده آمریکا در این عملیات به گونه بسیار گسترده و منسجم از تجهیزات مستقر در فضا برای عملیات نظامی بهره گیری کرده بود. در نظر داشتن این موضوع بسیار حایز اهمیت می باشد که در عملیات عراق 2003 وعملیات کوزوو1999 بیش از 80 درصد از ارتباطات هوایی-نظامی از طریق ماهوارههای چند ملیتی وتجاری تامین می گردید زیرا هزینه بهره گیری نظامی از ماهواره های تجاری بسیار پایینتر و زمان دسترسی به اطلاعات آنها نیزبسیار وسیعتراست. به گونه مشخص پس از پایان جنگ سرد، حقوق بین الملل فضایی، در جنبه های مختلف متحول شده می باشد از آن جمله می توان به ظهور و گسترش بیش از پیش بخش خصوصی در فعالیت های فضایی تجاری و به دنبال آن نظامی شدن این فعا لیت ها تصریح داشت.

در دهه اخیر، فعالیت های فضایی از انحصار چند قدرت فضایی خارج شده و کشورهای بسیاری مانند کشورهای در حال توسعه وارد این عرصه شدند. بی شک می توان گفت که حقوق بین الملل فضا از معدود شاخه های رشته حقوق بین الملل می باشد که به علت ارتباط تنگا تنگ آن با پیشرفت فن آوری و تکنولوژی ،تغییر می سازد و از این رو رشته ای پویا خواهد بود.

در این پژوهش کوشش برآن می باشد که با مطالعه معاهدات بین المللی مربوطه، مسوولیت دولت ها در مورد رعایت قوانین مربوط به بهره گیری صلح آمیز از فضا و نقض این قوانین وجبران خسارات ناشی از نقض این قوانین توسط دولت ها پرداخته گردد.

سوال و فرضیه پژوهش

با در نظر داشتن تغییر و تحولات اخیر در فعالیت های فضایی، حقوق بین الملل چه نوع رویکردی به فعالیت های فضایی دولت ها در فضاء ماوراء جو دارد.

با در نظر داشتن نقض بعضی از قوانین(مانند منشور سازمان ملل و بعضی معاهدات )در خصوص نحوه کاربری از فضا توسط دولت ها واکنش جامعه جهانی و حقوق بین الملل نسبت به این گونه فعالیت ها کامل نمی باشد.

روش پژوهش

این پژوهش یک پژوهش توصیفی و تحلیلی می باشد و طریقه پژوهش آن جهت دار و فرضیه ساده می باشد.

 نوع پژوهش

این پژوهش یک پژوهش نظری می باشد.در عین حال بسته به نیاز مراجع ملی مربوطه ،می تواند قابلیت بهره گیری کاربردی و تخصصی نیز داشته باشد.

تعریف مفاهیم  

مفهوم استراتژی(Strategy)[1]

در اصل اصطلاحی می باشد نظامی به معنای سنجیدن وضع خود و حریف و طرح نقشه برای روبرو شدن با حریف در مناسب ترین وضع. در سیاست به معنای بسیج همه امکانات و تغییر دادن شرایط در جهت مناسب برای رسیدن به یک هدف اساسی می باشد. پس، استراتژی برابر با روشی کلی برای رسیدن به هدف کلی می باشد. اما برای رسیدن به هر هدف کلی می بایستی از مراحلی گذشت. روش گذار از هر یک از مرحله ها و مانعها را تاکتیک[2] گویند.

مفهوم امنیت(Security)[3]

در لغت، حالت فراغت ازهر گونه تهدید یا حمله و آمادگی برای رویاروی با هر تهدید و حمله را گویند. در اصطلاح سیاسی و حقوقی به صورت “امنیت فردی “، امنیت اجتماعی”، امنیت ملی”، و “امنیت بین المللی”به کار می رود.                                 

مفهوم امنیت ملی(National Security)[4]

حالتی می باشد که ملتی فارغ از تهدید از دست دادن تمام یا بخشی از جمعیت، دارایی، یا خاک خود به سر برد. قوانین بین المللی امروز، حدود حقوق و آزادی های دولتها را تعریف و حد گذاری می کنند و ضامن پیشگیری تجاوز کشورها به حقوق یکدیگر شمرده می گردد، اما دستگاهی که مانند قوانین داخلی ملت ها ضامن اجرای آنها باشد وجود ندارد. امروزه، کمابیش در همه کشورها نوعی پلیس سیاسی یا امنیتی هست، که مقصود از آن بنا به فرض، جلوگیری از نفوذ عوامل محرک و ویرانگر و جاسوس به داخل کشور و سرکوبی کسانی می باشد که از راههای غیر قانونی تهدید کننده نظم سیاسی موجود به شمار می آیند.

مفهوم بازنگری(Revision)

بایستی بین مفهوم بازنگری و مفهوم تغییر فرق قائل شویم. در مفهوم تغییر ما شاهد یک تحول اساسی و بنیادی و ایجاد ساختاری نوهستیم، اما در مفهوم بازنگری ساختار جدیدی شکل نگرفته و هنوز می توان به اساس و پایه و بنیان پیشین ملتزم بود اما برای رهایی از یک سری ضعف ها و هماهنگی با چالش ها ی جدید دست به یک باز نگری زد.

 مفهوم حاکمیت(Sovereignty)[5]

حاکمیت یا فرمانروایی، قدرت عالی دولت که قانون گذار و اجرا کننده ی قانون می باشد و بالاتر از آن قدرتی نیست. حوزه ی حاکمیت یا فرمانروایی یک دولت شامل آن قلمروی از کاربرد دولت می باشد که در آن، بنا به حقوق بین الملل، دولت خودمختار می باشد و زیر نظارت قانونی دولت های دیگر یا درگیر با حقوق بین الملل نیست. حاکمیت شامل این مفاهیم می باشد: (الف) اختیار وضع و اصلاح قوانین بر حسب نظام قانونی کشور، (ب) قدرت سیاسی و اخلاقی دولت،از آن جهت که “قدرت قانونی در قلمرو خویش به شمار می آید، (پ) استقلال سیاسی و قضایی یک جامعه ی سیاسی.

مفهوم کنترل سلاح(Arms Controls)[6]

محدودیتی که یک یا چند قدرت، خواسته و دانسته، بر سطح،کیفیت، محل، یا کاربرد سلاح های خود می گذارند برای آنکه از خطر جنگ بکاهند یا پیامدهای آن را محدود کنند، یا به بیانی دیگر، خطرهایی را که در ذات سلاح های مدرن یا در امکان تکامل آن ها در آینده نهفته می باشد، به کمترین حد برسانند. این اصطلاح حوزه وسیعی از اقدام ها را در بر می گیرد، مانند خلع سلاح، موافقت های میان –دولتی برای محدودیت دوسویه وسیاستهای یکجانبه برای محدود کردن جنگ افزارهای خود.

مفهوم فضای خارجی

بطور کلی گر چه فضای خارجی تعریف مشخصی ندارد، اما می توان گفت جایی می باشد که خارج از قلمرو هوایی کشور ها قرار دارد. یعنی آنجا که قلمرو هوا پایان می یابد؛ قلمرو فضا آغاز می گردد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

مفهوم مدار ثابت زمین یا مدار ژیواستیشنری(Geostationary Orbit)[7]

این مدار در ارتفاع 35786 کیلومتر بالاتر ازسطح دریا و دقیقا بر فراز خط استوای زمین قرار دارد. سرعت دورانی لازم برای تزریق یک ماهواره به این مدار، با سرعت چرخش زمین به دور خود برابر بوده و پس ماهواره ها در این مدار از نگاه فردی که روی زمین ایستاده می باشد ثابت به نظر می رسد. (نام دیگر این مدار کمربند کلارک می باشد.)

ساختار پژوهش

پایان نامه حاضر در قالب چهار فصل تنظیم گردیده می باشد. فصل اول به مباحث کلی مربوط به قلمرو، رژیم و منابع حقوقی فضا و همچنین به مطالعه معاهده اصول فعالیت دولت ها در کاوش و بهره گیری از فضا شامل ماه و سایر اجرام آسمانی اختصاص دارد. در فصل دوم، ابعاد حقوقی فعالیت های نظامی دولت ها، پیدایش جنگ فضایی، التزامات ماده چهارم معاهده فضا، بکارگیری زور در فضا و در نهایت دفاع مشروع در فضا ی لایتناهی خارج از زمین بطور کلی مورد بحث قرار گرفته می باشد. در فصل سوم، تحت عنوان اهداف و چگونگی بکارگیری موشک های ضد ماهواره و نظامی گری در فضا، کوشش شده مطالبی در خصوص فن آوری فضایی، ماهواره ها مهم ترین فن آوری فضایی، ماهواره های نظامی، موشک ضد ماهواره، آزمایش موشک ضد ماهواره چین و ابعاد مربوط به آن ارایه گردد و در نهایت فصل چهارم پایان نامه به استراتژی فضایی واشنگتن در هزاره سوم و واکنش پکن به آن، می پردازد.

 قلمرو فضا[8]برای تعیین حدود فضا و مشخص کردن حد بین هوا و فضا نظرات گوناگونی هست. فضا از دو لایه داخلی و بیرونی تشکیل شده می باشد که لایه داخلی آن با لایه جو در تداخل می باشد و لایه بیرونی آن با عبور از کهکشانها درکیهان تا بی نهایت ادامه دارد. طبق تعریف فدراسیون بین المللی هوانوردی، خط کارمن[9]در ارتفاع 100 کیلومتری از سطح آزاد آبها، مرز بین هوا و فضا می باشد. دلیل انتخاب این تعریف این می باشد که بعد از این ارتفاع غلظت جو به دلیل افزایش ناگهانی و شدت دما به قدری کاهش می یابد که می توان از نیروی ناشی از برخورد مولکول های جو با شیء پرنده صرف نظر نمود.از سوی دیگر طبق تعریف رسمی آمریکا، فردی که قادر باشد در ارتفاع بیش از 80 کیلومتر از سطح زمین پرواز کند، مفتخر به کسب عنوان فضا نوردی خواهد گردید .

همچنین اغلب حقوق دانان بین المللی عقیده دارند که فضا از پایین ترین ارتفاع از سطح دریا که در آن اشیای فضایی می توانند به دور زمین بچرخند، یعنی حدود 1/62 مایل یا 100 کیلومتر شروع می گردد.

برای تعیین و مشخص کردن محدوده هوا و فضا، جهت اعمال حاکمیت دولت ها در هوا نظریه خاصی در سطح بین المللی مورد پذیرش دولت ها قرار نگرفته می باشد و در این زمینه نظرات و تفکرات مختلفی هست که بعضی از آنها به توضیح زیر می باشد:

یک نظریه صعود آیرودینامیکی را مورد پذیرش قرار داده و معتقد می باشد هر کشوری تنها تا ارتفاعی که هواپیما قادر به پرواز هست به عنوان قلمرو هوایی کشورشان حاکمیت دارند و این ارتفاع را20 مایل می دانند. بعضی دیگر بر این اعتقاد هستند که قلمرو هوایی کشورها برابر با اتمسفر می باشد یعنی تا هر جا که اتمسفر می باشد آنجا قلمرو هوایی کشورها به شمار می رود. نظریه دیگری معتقد می باشد که حاکمیت کشورها تا بی نهایت می باشد(نظریه ی حاکمیت عمودی). اما بعضی دیگر نیز بر اساس حقوق دریاها عقیده دارند تا عمقی که هواپیماها صعود می کنند به عنوان اتمسفر سرزمینی آن کشورها می باشد و کشورها می توانند در آن محدوده حاکمیت کامل اعمال نمایند و تا ارتفاع 200 مایلی این محدوده منطقه نظارت تلقی می گردد(مانند مناطق دریایی) که حق ترانزیت برای سفینه های غیر نظامی در آن محدوده به رسمیت شناخته گردد و پس از آن فضا ست.

2-1- منابع حقوقی فضا

فضا، دارای پتانسیل ثروت بی حد واندازه ای می باشد که بعضی از آنها قبلا بهره برداری شده و بعضی دیگر ممکن می باشد در آینده دور مورد بهره گیری قرار بگیرند و بی شک بشر قادر به درک بسیاری از این پتانسیل ها در این مقطع زمانی نیست.[10]در چهارم اکتبر 1957، اولین ماهواره به نام اسپوتنیک[11]به فضا فرستاده گردید[12]. و در 21 جولای 1962، نیل آرمسترانگ[13]، فضا نورد آمریکایی، به ماه سفر نمود و این نخستین باری بود که بشر قدم به فضا گذاشت[14]واز آن به بعد، کنجکاوی بشر برای کشف اسرار فضایی به گونه فزاینده ای افزایش پیدا نمود. فن آوری های جدید بطور چشم گیری پیشرفت کردند تا پتانسیل های فضا و همچنین اسرار پنهان زمین را کشف نمایند. به دنبال این تحولات و از آنجا که فضا به عرصه غیر قابل انکاری از همکاری های متقابل و بین المللی کشورها تبدیل شده لذا تعریف ساز کار مشخص و کارآمد، و ایجاد قوانین لازم برای نظم دهی به این اکتشافات بیش از پیش ضروری به نظر می آید.

حقوق فضا نیز به تبعیت از حقوق بین الملل برپایه قراردادها و توافق نامه ها ی بین المللی بنا شده می باشد. در واقع عهد نامه ها، اعلامیه ها و توافق های دو یا چند جانبه، مبانی حقوق فضا را به عنوان زیر مجموعه ای از حقوق بین الملل تعریف می کنند[15]. منابع حقوقی شامل 5 معاهده اصلی و چند قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل می باشد.

مهمترین منابع حقوق فضا که تا کنون به صورت رسمی تدوین و انتشار یافته عبارتند از[16]:

1-قطعنامه شماره 1148 مورخ 14 نوامبر 1957 مجمع عمومی سازمان ملل متحد مربوط به کاهش تسلیحات و عدم کاربری نظامی از فضا.

2- قطعنامه شماره 1348 مورخ 13 دسامبر 1958 مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد تأسیس کمیته ای وابسته به مجمع عمومی به نام کمیته ی مختص بهره گیری صلح آمیز از فضاء ماوراء جو.

3-قطعنامه شماره 1721 مورخ 20 دسامبر 1963 مجمع عمومی سازمان ملل در زمینه اصل آزادی فضا.

4-قطعنامه شماره 1884 مورخ 17 اکتبر 1963 مجمع عمومی سازمان ملل متحد در خصوص منع پرتاب و گردش سفینه های حامل سلاح های اتمی و دیگر سلاح های کشتار جمعی.

5- قطعنامه شماره 1962 مورخ 13 دسامبر 1963 مربوط به اصول حقوقی حاکم بر فعالیت های کشور ها در کاوش و بهره برداری از فضاء ماوراء جو، ماه و دیگر کرات آسمانی.

6- قطعنامه حاکم بر فعالیت های کشورها در ماه و دیگر اجرام آسمانی، موسوم به معاهده ماه مورخ 5 دسامبر 1979 مجمع عمومی سازمان ملل متحد.

7- قطعنامه 89/64 مورخ 22 مارس 2010 مجمع عمومی سازمان ملل. این قطعنامه حاصل چهل و نهمین نشت زیر کمیته حقوقی کوپیوس می باشد، که در دفتر اروپایی سازمان ملل واقع در وین و به ریاست آقای مهندس احمد طالب زاده در22 مارس 2010 (2فروردین ماه 1389)آغاز به کار نمود.

8-عهدنامه مورخ 22 آوریل در مورد اصول یاد شده مربوط به نجات فضانوردان، بازگرداندن فضانوردان و اجسام پرتاب شده به خارج از اتمسفر.

9-عهدنامه مورخ 27 ژانویه 1967 درمورد اصول ذکر گردیده در بالا که به موجب اعلامیه شماره 2222 در 19 دسامبر 1966 به تصویب مجمع عمومی رسیده بود.

10-عهدنامه مورخ 29 مارس 1972 مربوط به مسوولیت بین المللی برای تأمین خسارات ناشی از اجسام فضایی. این عهدنامه قبلا در 29 نوامبر 1971 به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسیده بود.

11-عهدنامه مورخ 1974 مجمع عمومی سازمان ملل مربوط به ثبت اشیاء پرتاب شده به فضا.

12-عهدنامه میان ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق در تایید اعلامیه شماره 1884.

13-عهدنامه مورخ 1963 در زمینه منع آزمایش های هسته ای در جو، ماوراء جو و زیر دریا.

-1-3رژیم حقوقی فضا[17]

بعد از دسترسی بشر به فضا و آغازعصر فضا و بدنبال پیشرفت های تکنولوژی سریع در این عرصه، رفته رفته موضوع حقوقی- سیاسی فضا و ایجاد قوانین بین المللی لازم در این عرصه مطرح گردید.

بطور کلی برای تعیین رژیم حقوقی فضا دو عامل اساسی به عنوان مبنا مورد بهره گیری و استناد قرار می گیرد:

1- دریاهای آزاد

2- قطب جنوب

پذیرش هر کدام از این رویکردها، طبعا ره پیدا نمود های خاصی را در سطح بین المللی بدنبال خواهد داشت .در رویکرد دریاهای آزاد، فعالیت های نظامی پذیرفته شده درحقوق بین الملل عام در عرصه فضا نیز قابل قبول خواهد بود، اما در رویکرد قطب جنوب (آنتارتیک) فضا منحصرا برای اهداف صلح آمیز و جهت بهره برداریهای علمی و پژوهشی مورد بهره گیری قرار می گیرد و همانند منطقه قطب جنوب عاری از هر گونه فعالیت های نظامی خواهد بود. در حال حاضر جهت تعیین اصول حاکم بر فعالیت کشورها در فضا مصوبات کمیته دائم بهره گیری صلح آمیز از فضا [18]و موافقت نامه های چند جانبه بین المللی مورد استناد می باشد.

کمیته دائم بهره گیری صلح آمیز از فضا (کوپیوس)، تا کنون 5 معاهده را به هدف تنظیم فعالیت های دولتی و تجاری در فضا تصویب کرده که عبارتند از:

1-معاهده فضا، که برمبنا بهره گیری صلح آمیز دولت ها از ماه و سایر اجرام آسمانی می باشد و در 10 اکتبر 1967 لازم الاجرا گردید[19].

2-معاهده مربوط به نجات فضانوردان، بازگرداندن فضانوردان و اجسام پرتاب شده، که در 3اکتبر 1968 لازم الاجرا گردید[20].

3-معاهده مربوط به مسولیت بین المللی جهت تأمین خسارت ناشی از اجسام فضایی، که در 1سپتامبر 1972 لازم الاجرا گردید[21].

4-معاهده ثبت اشیاء فرستاده شده به فضا، که در 15 سپتامبر 1976 لازم الاجرا گردید[22].

5-معاهده ماه که حاکم بر فعالیت های دولت ها در ماه و سایر اجرام آسمانی می باشد و در 11 جولای 1984 لازم الاجرا گردید[23].

این 5 معاهده به عنوان زیر بنای حقوق بین الملل هوا-فضا در نظر گرفته می شوند. بعضی از اصول کلی این معاهده ها عدم تملیک برفضا، عدم کاربری نظامی از فضا، آزادی اکتشافات و تحقیقات علمی-فضایی، نجات فضا نوردان و باز گرداندن آنها و تجهیزاتشان به کشور پرتاب کننده، حفظ محیط زیست در زمین و فضا و … می باشد.

از سال 1984 به بعد سازمان ملل هیچ معاهده دیگری را در خصوص کشف و بهره گیری از فضا ،تصویب نکرده می باشد. دراین فصل تنها به مطالعه معاهده فضا، به علت تأثیر بر جسته و تأثیر بسزای آن در فعالیت های نظامی دولت ها در فضا پرداخته می گردد.

-1-3-1معاهده اصول فعالیت دولت ها در کاوش واستفاده از فضا شامل ماه و اجرام آسمانی.(معاهده فضاء ماوراء جو)

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

این معاهده بر اساس قطعنامه شماره 2222 در سی و یکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در تاریخ 19 دسامبر 1966 تصویب گردید و در 27 ژانویه 1967 به امضاء رسید و در 10 اکتبر 1967 به مرحله اجرا در آمد.

این معاهده حاکم بر فعالیتهای کشورها در کشف و بهره گیری از فضا شامل ماه و دیگر اجرام آسمانی بوده [24]و اساس و قالب بین المللی لازم، در بهره برداری دولت ها از فضا را اظهار می کند[25]. معاهده فضا از 17 ماده تشکیل شده می باشد [26]. سه ماده اول این معاهده مقررات مربوط به بهره گیری و اکتشاف از فضا را اظهار می کنند و همچنین 9 مقررات دیگر در این معاهده هست که کشف و بهره گیری از فضا را کنترل می کنند. این مقررات به توضیح ذیل می باشند:

1- فضا و اجرام آسمانی برای تمام کشورها جهت کشف و بهره برداری، بر اساس برابری و مطابق با قوانین بین المللی آزاد می باشد.

2- فضا واجرام آسمانی موضوع تخصیص ملی به هر نحوی از انحا قرار نمی گیرند.

3- کشف و بهره گیری از فضا بایستی در راستای منافع و بهره مندی تمام بشریت صورت گیرد.

4- فعالیت دولت ها در کشف و بهره مندی از فضا بایستی مطابق با قوانین بین المللی مانند منشور سازمان ملل در طرفداری از حفظ صلح و امنیت بین المللی و ترویج همکاری و مشارکت بین المللی انجام پذیرد.

5- کشورها در عرصه بین المللی، مسوول فعالیت های ملی خود در فضا هستند، خواه این فعالیت ها توسط آژانس های دولتی یا نهادهای غیر دولتی اجرا گردد و برای حصول اطمینان از اینکه فعالیت های نهادهای غیردولتی با تبعیت از مقررات معاهده فضا صورت می گیرند؛ فعالیت این نهادها منوط به اجازه و نظارت مداوم کشور مربوطه می باشد.

6- در اکتشاف و بهره گیری از فضا، کشورهای عضو معاهده بایستی به واسطه قواعد همکاری و مساعدت های دو جانبه راهنمایی شوند و تمام فعالیت هایشان را در فضا با در نظر داشتن منافع دیگر کشورها اجرا کنند. اگر یکی از کشورهای عضو پیمان اعتقاد بر این داشته باشد که فعالیت یا آزمایش طراحی شده بوسیله آن، به گونه بالقوه مغایر با فعالیت های صلح طلبانه ی دیگر کشورهای عضو در بهره گیری صلح آمیز از فضا می باشد، بایستی متعهد گردد پیش از آنکه اقدامی در زمینه این گونه فعالیت ها صورت پذیرد، رایزنی های بین المللی لازم را در این زمینه انجام دهد.  

کمیته دائم بهره گیری صلح آمیز از فضا یا کمیته کوپیوس، دارای دو کمیته فرعی حقوقی و علمی و فنی می باشد. کمیته کوپیوس به ویژه زیر کمیته حقوقی آن بنیان گذار اصلی توسعه حقوق بین الملل فضایی می باشد. در واقع این زیر کمیته حقوقی کوپیوس بود که با ارائه پیشنهادهایی گوناگون منشا وضع اصول و قواعد حقوق بین المللی حاکم بر فضا در قالب اسناد مکتوب و مصوب گردید. کمیته کوپیوس هم اکنون 69 عضو دارد و کشور عزیزمان جمهوری اسلامی ایران نیز از اعضایی این کمیته می باشد.

تعداد صفحه :118

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

 

 

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***